O\u02bbzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi, Fuqarolik kodeksi va boshqa normativ hujjatlarda Xususiy mulk egasining o\u02bbz mulkiga nisbatan erki, manfaatlari va huquqlari muhofazasi mustahkamlab qo\u2019yildi.<\/p>\n\n\n\n
Jumladan, O\u02bbzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining 36-moddasida har bir shaxs mulkdor bo\u02bblishga haqli ekanligi, bankka qo\u02bbyilgan omonatlar sir tutilishi va meros huquqi qonun bilan kafolatlanishi, 53-moddasida xususiy mulk boshqa mulk shakllari kabi daxlsiz va davlat himoyasida ekanligi, 54-moddasida esa mulkdorning o\u02bbz mulkiga o\u02bbz xohishicha egalik qilish, undan foydalanish va tasarruf qilish huquqi belgilangan.<\/p>\n\n\n\n
Hozirgi vaqtda aholi o\u2019rtasida meros huquqi bilan bo\u2019g\u2019liq bo\u2019lgan nizolar ko\u2019payib borayotganligi va ushbu nizolarni huquqiy jihatdan\u00a0 hal etish lozimligi masalasi o\u2019z dolzarbligi bilan boshqa nizolardan ajralib turadi.<\/p>\n\n\n\n
Chunki, ushbu nizoni tinch yo\u2019l va murosa bilan hal qilmaslik aka-uka va qarindoshlarni yuz ko\u2019rmas bo\u2019lib ketishiga olib kelishi, mamlakatimiz fuqarolarini tinch va totuv hayot kechirishlari uchun soya solishi mumkin.<\/p>\n\n\n\n
Aholining merosga bo\u2019lgan huquqi borasidagi bilimlarini oshirish maqsadida vafot etgan shaxslarning nomida bo\u2018lgan mol-mulklarni meros qilib olish tartibini tushuntirib berish bugungi kunda biz huquqshunoslarni asosiy vazifalarimizdan biri hisoblanadi.<\/p>\n\n\n\n
Avvalam bor, meros tushunchasini aniqlashtirib olsak. Meros bu \u2013 marhumdan vorislarga qolgan mulk bo\u2018lib, marhumning mulk huquqi, boshqa ashyoviy huquqlar, aqliy faoliyat (kashfiyot, ixtirochilik, mualliflik) natijalariga bo\u2018lgan alohida huquqlari, shuningdek bu huquqlardan kelib chiqadigan majburiyatlarni ham o\u02bbz ichiga olishi mumkin bo\u2018lgan ajdodlardan avlodlarga o\u2018tuvchi mulklar hisoblanadi.<\/p>\n\n\n\n
Mulkchilik munosabatlarining mavjud bo\u02bblishi o\u02bbz navbatida vorislik huquqi institutining dolzarbligini oshiradi. O\u02bbzbekiston Respublikasi Fuqarolik kodeksining V- bo\u02bblimida, vorislik huquqi bilan bog\u02bbliq huquqiy munosabatlar tartibga solingan.<\/p>\n\n\n\n
Bundan tashqari, \u201cMualliflik huquqi va turdosh huquqlar to\u02bbg\u02bbrisida\u201dgi O\u02bbzbekiston Respublikasi Qonunining 36-moddasida muallifning mulkiy huquqlari merosxo\u02bbrlarga o\u02bbtishi nazarda tutilgan.<\/p>\n\n\n\n
Qonun bo\u02bbyicha merosga bo\u02bblgan huquq to\u02bbg\u02bbrisida yoki vasiyatnoma bo\u02bbyicha merosga bo\u02bblgan huquq to\u02bbg\u02bbrisida guvohnoma rasmiylashtirishda mulkning aynan qanday qismi meros qoldiruvchiga tegishli ekanligini aniqlash muhim ahamiyatga ega.<\/p>\n\n\n\n
O\u02bbzbekiston Respublikasi Fuqarolik kodeksining 1113-moddasiga ko\u02bbra, meros ochilgan paytda meros qoldiruvchiga tegishli bo\u02bblgan huquq va majburiyatlar meros tarkibiga kiradi. Shuning uchun meros qoldiruvchining faqat qonuniy egaligida bo\u02bblgan mol-mulkning meros tarkibiga kirishiga alohida e\u02bctibor berish kerak.<\/p>\n\n\n\n
Meros qoldiruvchi va merosxo\u02bbr vorislik huquqiy munosabatlarning subyektlari hisoblanadilar. Vasiyatnoma bo\u02bbyicha ham, qonun bo\u02bbyicha ham meros qoldiruvchi sifatida faqat jismoniy shaxs bo\u02bblishi mumkin.<\/p>\n\n\n\n
Har qanday shaxs qonun bo\u02bbyicha meros qoldiruvchi bo\u02bblishi mumkin. Biroq vasiyatnoma bo\u02bbyicha meros qoldiruvchi muomalaga layoqatli shaxs bo\u02bblishi kerak, chunki vasiyatnomani tuzishda meros qoldiruvchining muomala layoqati muhim ahamiyatga ega. Vasiyatnomani tuzuvchi shaxsning muomala layoqati bo\u02bblmasa, bu holat vasiyatnomani haqiqiy emasligiga olib keladi.<\/p>\n\n\n\n
Fuqarolik kodeksining 1116-moddasiga asosan, meros fuqaroning o\u2018limi yoki uning sud tomonidan vafot etgan deb e\u2019lon qilinishi oqibatida ochiladi. Meros qoldiruvchining o\u2018lgan kuni (zarurat bo\u2018lganda payti ham), u vafot etgan deb e\u2019lon qilinganda esa, agar sudning qarorida boshqa muddat ko\u2018rsatilgan bo\u2018lmasa, vafot etgan deb e\u2019lon qilish to\u2018g\u2018risidagi sudning qarori kuchga kiradigan kun meros ochilgan vaqt deb hisoblanadi.<\/p>\n\n\n\n
Meros ochilgan paytda hayot bo\u2018lgan fuqarolar, shuningdek meros qoldiruvchining hayotlik paytida homila holida bo\u2018lgan va meros ochilgandan keyin tirik tug\u2018ilgan bolalari vasiyat va qonun bo\u2018yicha merosxo\u2018r bo\u2018lishlari mumkin. Meros ochilgan paytda tuzilib bo\u2018lgan yuridik shaxslar, shuningdek davlat va fuqarolarning o\u2018zini o\u2018zi boshqarish organlari ham vasiyat bo\u2018yicha merosxo\u2018r bo\u2018lishlari mumkin. Agar biridan keyin boshqasi meros olishga haqli bo\u2018lgan shaxslar bir sutka (yigirma to\u2018rt soat) ichida vafot etgan bo\u2018lsalar, ular bir vaqtda vafot etgan deb hisoblanadilar, meros ularning har biridan keyin ochiladi va ulardan har birining merosxo\u2018rlari vorislikka chaqiriladilar.<\/p>\n\n\n\n
Meros qoldiruvchining bolalari (shu jumladan farzandlikka olingan bolalari), eri (xotini) va ota-onasi (farzandlikka oluvchilar) teng ulushlarda qonun bo\u2018yicha birinchi navbatdagi vorislik huquqiga ega bo\u2018ladilar. Meros qoldiruvchining vafotidan keyin tug\u2018ilgan bolalari ham birinchi navbatdagi vorislar jumlasiga kiradilar. Meros qoldiruvchining tug\u2018ishgan hamda ona (ota) bir ota (ona) boshqa aka-ukalari va opa-singillari, shuningdek uning ham ota, ham ona tarafdan bobosi va buvisi teng ulushlarda qonun bo\u2018yicha ikkinchi navbatdagi vorislik huquqiga ega bo\u2018ladilar. Meros qoldiruvchining tug\u2018ishgan amakisi, tog\u2018asi, ammasi va xolasi teng ulushlarda qonun bo\u2018yicha uchinchi navbatdagi vorislik huquqiga ega bo\u2018ladilar. Meros qoldiruvchining oltinchi darajagacha (oltinchi daraja ham shunga kiradi) bo\u2018lgan boshqa qarindoshlari qonun bo\u2018yicha to\u2018rtinchi navbatdagi vorislik huquqiga ega bo\u2018ladilar, bunda yaqinroq qarindoshlar uzoqroq qarindoshlarga nisbatan meros olishda imtiyozli huquqqa ega bo\u2018ladilar.<\/p>\n\n\n\n
Vorislikka chaqiriladigan to\u2018rtinchi navbatdagi vorislar teng ulushlarda meros oladilar.<\/p>\n\n\n\n
Fuqarolik kodeksi 1118-moddasi mazmuniga ko\u02bbra nafaqat O\u02bbzbekiston Respublikasining fuqarolari, balki chet el fuqarolari va fuqaroligi bo\u02bblmagan shaxslar ham jismoniy shaxslar, balki yuridik shaxslar ham merosxo\u02bbr bo\u02bblishlari mumkin. Yuridik shaxs faqat vasiyatnomaga asosan merosxo\u02bbr bo\u02bblishi mumkin.<\/p>\n\n\n\n
Yuridik shaxsni merosxo\u02bbr deb topish to\u02bbg\u02bbrisidagi masalani hal qilishda ushbu yuridik shaxs yagona davlat reyestridan chiqarilmagan bo\u02bblishi lozimligiga e\u02bctibor berish kerak. Barcha shaxslar ham meros huquqi asosida mulkka ega bo\u02bblmasligi mumkin. Ayrim hollarda noloyiq merosxo\u02bbrlar ham uchrab turadi va ular qonun tomonidan chetlashtirilishi mustahkamlangan.<\/p>\n\n\n\n
Meros qoldiruvchi o\u02bbzining oxirgi xohish-irodasini amalga oshirishiga qasddan to\u02bbsqinlik qilgan va bu orqali o\u02bbzlarining yoki o\u02bbzlariga yaqin shaxslarning vorislikka chaqirilishiga yoxud merosning o\u02bbzlariga yoki o\u02bbzlariga yaqin shaxslarga tegishli ulushi ko\u02bbpaytirilishiga imkon yaratgan shaxslar vasiyatnoma bo\u02bbyicha ham, qonun bo\u02bbyicha ham meros olish huquqiga ega emaslar.<\/p>\n\n\n\n
Ota-onalik huquqidan mahrum qilingan va meros ochilgan paytda bu huquqlari tiklanmagan ota-onalar shu farzandlaridan qolgan meros mulkiga voris bo\u02bblish huquqiga, shuningdek, meros qoldiruvchini ta\u02bcminlab turish yuzasidan qonun asosida o\u02bbzlariga yuklatilgan majburiyatlarni bajarishdan bo\u02bbyin tovlagan ota-ona (farzandlikka oluvchilar) hamda voyaga yetgan farzandlar (farzandlikka olinganlar) qonun bo\u02bbyicha meros olish huquqiga ega emaslar.<\/p>\n\n\n\n
Umuman olganda vorislik, meros, vasiyatnoma kabi tushunchalarni har bir fuqaro bilishi maqsadga muvofiq. Bu institutlarni amalga oshirishda e\u02bctibor qaratilishi lozim bo\u02bblgan ayrim jihatlarga to\u02bbxtaldik. Qonun tomonidan bu institut to\u02bbla tartibga solingan bo\u02bblsada amaliyotda ulardan foydalanishda ayrim tushunmovchiliklarni keltirib chiqaradi. Yuqorida keltirilgan asosiy jihatlar ushbu institutdan foydalanishda fuqarolarga berilgan qisqacha huquqiy tushutirish sifatida qabul qilish mumkin.<\/p>\n\n\n\n
Yangi Namangan tuman Adliya bo\u2019limi Yuridik xizmat ko\u2019rsatish markazi boshlig\u2019i\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 M.K.Melixanova<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
O\u02bbzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi, Fuqarolik kodeksi va boshqa normativ hujjatlarda Xususiy mulk egasining o\u02bbz mulkiga nisbatan erki, manfaatlari va huquqlari muhofazasi mustahkamlab qo\u2019yildi. Jumladan, O\u02bbzbekiston Respublikasi<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":7024,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"class_list":["post-7023","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ozbekiston"],"yoast_head":"\n